Het Nederlandse speciaalbier is in grote opmars en lokale bierbrouwerijen groeien fors. Waarom hebben Nederlanders nu meer behoefte aan speciaalbier? En gaat dit ten koste van de pilsconsumptie? 

Op het terras of in een hip café wordt steeds vaker een speciaalbiertje besteld in plaats van een eenvoudig pilsje van de tap. Heineken, Grolsch en andere pilsgiganten zijn nog steeds in grote aanwezigheid, maar moeten nu concurreren met de kleinschalige bierbrouwers van Nederland.

Maar waar komt bier eigenlijk vandaan? Bier is een oud drankje en werd al geconsumeerd door de Romeinen. Het bier kwam naar Nederland in de vroege middeleeuwen en werd voornamelijk gedronken voor de dorst. Water was destijds vaak te bevuild, melk werd nauwelijks gedronken en wijn was te duur.

Pils werd voor het eerst geproduceerd in het jaar 1842 in de stad Pilsen wat nu Tsjechië is. De pils werd in Nederland opgenomen in 1870 door Gerard Heineken.

Noord-Brabant was in 1870 een grote bier provincie met veel hopvelden en waar meer dan een kwart van de 489 Nederlandse bierbrouwerijen stonden. Maar het succes van de lokale bierbrouwers hield op aan het begin van de 19e eeuw mede door de introductie van thee en koffie. Alleen de grote bier bedrijven in Amsterdam en Rotterdam bleven over.

“In de jaren vijftig waren alleen de grote pils brouwers zoals Heineken en Grolsch nog over. Nederland was toen echt een ‘Pilsland’ met bier dat over de hele wereld werd verkocht”, vertelt Rob Meijdenberg van Kraft Bier uit Tilburg. “De behoefte voor speciaalbier was er nog wel, maar het kwam voornamelijk uit België. Nederland heeft toen die tijd nooit behoefte gehad om zelf te gaan brouwen. Tot dat in de jaren tachtig de hobby brouwers opstonden. Wat ze in België kunnen, dat kunnen wij ook.”

De groei van de Nederlandse bierbrouwerijen 

In de laatste tien jaar zijn het aantal kleine bierbrouwerijen in Nederland ruim verviervoudigd, volgens cijfers van het CBS-onderzoek van afgelopen juni. Van ongeveer 90 brouwerijen in 2007 naar 370 in 2017. De provincie Noord-Brabant heeft na Noord-Holland de meeste bierbrouwerijen.

Na lange afwezigheid, verscheen de eerste brouwerij in Tilburg in 1992. Brouwerij Moerenburg genaamd. Inmiddels bestaat die brouwerij niet meer, maar Tilburg telt op dit moment zes brouwerijen en dat aantal gaat de komende tijd nog groeien.

Maar is er niet te veel concurrentie? En is de markt in Nederland bijna verzadigd? “Lokaal bierbrouwen is nog niet op het hoogtepunt, maar de concurrentie wordt steeds heviger”, zegt Meijdenberg. De aandacht voor Nederlands speciaalbier is top, maar de markt is bijna verzadigd.”

Oprichter van Stadsbrouwerij Eindhoven David Hendrich stemt hiermee in: “Veel steden hebben hun piek bereikt. Dus je ziet ook al de eerste brouwerijtjes uitvallen. De concurrentie is enorm, wanneer je nu naar de groothandel gaat dan heb je zoveel bieren.”

Maar toch zeggen beide mannen dat naast de groeiende concurrentie, de brouwerijen vooral moeten overleven door samen te werken. “We staan samen veel sterker. Er is meer samenwerking bij de brouwerijen dan concurrentie”, vertelt Hendrich.

“Pils gaat helemaal weg”

Maar gaat de Nederlandse speciaalbier consumptie ten koste van de pils? Volgens cijfers van het nationaal bieronderzoek van 2017, drinken Nederlanders ten opzichte van 2016 6 procent minder pils. Tegelijkertijd is de populariteit van speciaalbier sinds 2015 enorm gestegen. In 2015 dronk 26 procent van de ondervraagden wel eens speciaalbier en in 2017 was dit percentage gestegen naar 77.

Speciaalbier wordt dus steeds populairder in Nederland. Daarbij neemt de vraag naar Nederlandse speciaalbier ook steeds meer toe. Tegenwoordig kun je in speciaalbier cafés, slijterijen en zelfs in supermarkten bier vinden van Nederlandse bodem. De grootste groep van speciaalbier drinkers zijn hoogopgeleiden waarvan 89 procent wel eens speciaalbier drinkt. Maar waarom hebben Nederlanders hier behoefte aan?

“Er is steeds meer behoefte aan lokale producten. Dat zie je niet alleen bij bier. Steeds meer mensen willen weten: waar komt dit product vandaan?”, zegt Meijdenberg. Hendrich vertelt: “Het is een trend die blijft doorgaan en is gerelateerd aan welvaart. Mensen geven meer uit aan een kwalitatief beter bier dan dat ze veel willen consumeren.”

Hendrich van Stadbrouwerij Eindhoven verwacht dat de pils gaat verdwijnen uit Nederland. “In Nederland krimpt de pils consumptie en speciaalbier klimt omhoog, pils drinken gaat helemaal weg. Op feestjes blijft het maar als je ergens naar toe gaat kun je met weinig fatsoen een pilsje bestellen.”


Dit artikel is tot stand gekomen met de interviews voor de drankgids.


 

Categories: Achtergrond

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *